Shloka 35
विनिधघ्नन् पृथिवीपालांश्वेदिपाज्चालकेकयान्
vinidhaghnan pṛthivīpālāñ chedi-pāñcāla-kekayān | “mūrkha duryodhana naukārahitaḥ vipattike sāgare dūba rahā thā; ataḥ bhīṣmaḥ tasya uddhāraṃ kartum aicchat | sa cedi-pāñcāla-kekaya-nṛpān vadhayan ratha-aśva-rathibhiḥ paripūrṇāṃ pāṇḍava-senāṃ bhasma-sāt cakāra” ||
Sañjaya nói: “Giết các vua xứ Cedi, Panchāla và Kekaya, Bhīṣma—muốn cứu kẻ ngu Duryodhana, như người đang chìm trong biển tai ương không thuyền—đã thiêu rụi đạo quân Pāṇḍava, dày đặc chiến xa, ngựa và các dũng sĩ xa chiến.” Đoạn này đặt sự dữ dội của Bhīṣma như một hành vi bảo hộ trung thành với phe mình, đồng thời càng khoét sâu bi kịch đạo lý của việc giết hại thân tộc trong chiến tranh.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how loyalty and the impulse to protect one’s own can drive extreme violence in war. It implicitly raises a dharmic tension: even a revered elder like Bhishma, acting from duty and allegiance, becomes an instrument of vast destruction—showing how adharma at the leadership level (Duryodhana’s folly) pulls many into catastrophic consequences.
Sanjaya describes Bhishma’s battlefield onslaught: to save Duryodhana, portrayed as drowning in a crisis, Bhishma kills prominent allied kings of the Pandavas’ side (Cedi, Panchala, Kekaya) and devastates the Pandava forces filled with chariots, horses, and chariot-fighters.