Shloka 62
कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira
जो मनुष्य किसी कार्यके लिये प्रतिज्ञा करके उसका प्रकारान्तरसे उपपादन करता है, वह दम्भी होनेके कारण उसका फल नहीं पाता, ऐसा मनीषी पुरुषोंका कथन है ।।
yo manuṣyaḥ kasyacit kāryasya kṛte pratijñāṃ kṛtvā tasya prakārāntareṇa upapādanaṃ karoti, sa dambhī bhūtvā tasya phalaṃ na prāpnoti—iti manīṣi-puruṣāṇāṃ vacanam || prāṇātyaye vivāhe vā sarva-jñāti-vadhātyaye | narmaṇy abhipravṛtte vā na ca prokte mṛṣā bhavet ||
Vāyu nói: “Kẻ lập lời thệ cho một việc rồi lại tìm cách ‘hoàn thành’ bằng một mưu kế khác thì không được hưởng quả, vì đó chỉ là phô trương; các bậc hiền trí đều nói vậy. Tuy nhiên, lời không thật không trở thành đáng trách khi sinh mạng lâm nguy, hoặc trong lễ cưới, hoặc khi tai họa giết hại toàn bộ thân tộc đang kề cận, hoặc trong lời đùa vui—miễn là nó không thực sự được thốt ra.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
A vow must be fulfilled in its true spirit; fulfilling it through a different workaround is hypocrisy and yields no merit. Yet dharma recognizes rare edge-cases where untruth is not culpable—especially to save life, protect kin from catastrophe, or in harmless jest—so long as it is not actually spoken as a deceitful assertion.
In Karṇa Parva, amid the moral pressure of war, Vāyu speaks as a moral authority, warning against performative righteousness (dambha) in keeping promises, while also stating traditional dharma-exceptions where strict truth-telling may be relaxed in extreme or socially sensitive situations.