Shloka 12
कृष्णेन अर्जुनस्य प्रोत्साहनम् — Kṛṣṇa’s Exhortation to Arjuna
Prelude to Karṇa’s Slaying
निष्काणामथ शूराणां शरीराणां च धन्विनाम् | चर्मणां सपताकानां संघास्तत्रापतन् भुवि
niṣkāṇām atha śūrāṇāṁ śarīrāṇāṁ ca dhanvinām | carmaṇāṁ sapatākānāṁ saṅghās tatrāpatann bhuvi, bhārata |
Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, trên mặt đất nơi ấy chất thành đống, chồng lên đống—những chiếc đầu bị chém, tay và đùi; những đôi khuyên tai lớn và các thứ trang sức khác; những tấm niṣka bằng vàng; thi thể các dũng sĩ cầm cung; cùng từng đống khiên và cờ hiệu. Cảnh tượng ấy phơi bày cái giá khủng khiếp của chiến tranh: cả dũng khí lẫn đồ trang sức đều hóa thành tàn tích vô tri, cảnh tỉnh rằng bạo lực lột sạch phẩm giá và mọi huy hoàng thế tục.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the grim reality and moral weight of war: even heroic bodies and symbols of honor (ornaments, banners) become mere debris. It implicitly cautions against attachment to worldly splendor and highlights the human cost that accompanies kṣatriya warfare.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra what he ‘sees’ on the battlefield: heaps of severed limbs and heads, fallen ornaments, and the bodies of archers, along with piles of shields and banners scattered on the earth after intense fighting.