Shloka 62
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
द्रौपदेयास्तथा शूरा माद्रीपुत्रो च पाण्डवौ । राजन! तब राजा युधिष्ठिर लजाते हुए-से तुरंत रणभूमिसे भाग गये। राजाको रणक्षेत्रसे हटा हुआ जानकर चेदि
drauapadeyās tathā śūrā mādrīputraś ca pāṇḍavau | rājan! tataḥ rājā yudhiṣṭhiraḥ lajjāyamāna iva tūrṇaṃ raṇabhūmeḥ palāyitaḥ | rājānaṃ raṇakṣetrāt apasṛtaṃ jñātvā cedi-pāṇḍava-pāñcāla-vīrāḥ, mahārathaḥ sātyakiḥ, draupadyāḥ śūrāḥ putrāḥ, tathā pāṇḍunandanaḥ mādrīkumāraḥ nakula-sahadevau api dharma-maryādāsu kadācit acyutaṃ yudhiṣṭhiram anugacchan || 60–61 || tato yudhiṣṭhirānīkaṃ dṛṣṭvā karṇaḥ parāṅmukham …
Sañjaya nói: Những người con dũng mãnh của Draupadī, và cả người con Pandava do Mādrī sinh ra nữa—tâu Đại vương—khi ấy vua Yudhiṣṭhira, như bị nỗi hổ thẹn lấn át, đã vội vã chạy khỏi chiến trường. Thấy nhà vua rời khỏi trận địa, các chiến sĩ Cedi, Pandava và Pañcāla, đại xa chiến Sātyaki, những người con anh hùng của Draupadī, cùng các con của Pāṇḍu—hai con của Mādrī là Nakula và Sahadeva—đều theo sau Yudhiṣṭhira, người chưa từng vượt khỏi khuôn phép dharma. Rồi, thấy đạo quân của Yudhiṣṭhira quay lưng khỏi cuộc chiến, Karṇa (liền phản ứng theo đó)…
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid catastrophic pressure, the epic frames Yudhiṣṭhira as one who does not abandon dharma’s limits; the scene highlights the tension between kṣatriya valor and ethical self-restraint, and shows how a leader’s moral state (shame, hesitation) immediately shapes the conduct of allies who remain loyal to him.
Sañjaya reports that Yudhiṣṭhira, seemingly ashamed, withdraws quickly from the battlefield. Recognizing his retreat, allied contingents—Cedi, Pāṇḍava, and Pāñcāla warriors—along with Sātyaki, Draupadī’s sons, and Nakula-Sahadeva follow him. The next line indicates Karṇa notices Yudhiṣṭhira’s army turned away.