Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा

Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya

कुरुभि: सहितो वीर: प्रहृष्ट: पृष्ठतो5न्वगात्‌ । तदनन्तर युधिष्ठिरकी सेनाको युद्धसे विमुख हुई देख हर्षमें भरे हुए वीर कर्णने कौरव- सैनिकोंको साथ लेकर कुछ दूरतक उसका पीछा किया ।।

kurubhiḥ sahito vīraḥ prahṛṣṭaḥ pṛṣṭhato 'nvagāt | tadanantaraṃ yudhiṣṭhira-senāṃ yuddhase vimukhīṃ dṛṣṭvā harṣaṃ gataḥ vīraḥ karṇaḥ kaurava-sainikaiḥ saha kiñcid dūraṃ tāṃ anujagāma ||

Sañjaya nói: Karṇa dũng mãnh—cùng quân Kuru—hân hoan đuổi theo từ phía sau. Rồi, thấy đạo quân của Yudhiṣṭhira quay lưng khỏi chiến cuộc, Karṇa tràn đầy phấn khích đã truy kích một quãng, cùng binh Kaurava. Khoảnh khắc ấy cho thấy những chuyển động của sĩ khí và đội hình trên chiến trường lập tức bị nắm lấy như dấu hiệu lợi thế, dù sức nặng đạo lý của việc truy đuổi và tan vỡ trận thế vẫn lơ lửng trên cảnh tượng.

कुरुभिःwith/by the Kurus
कुरुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहितःaccompanied (together with)
सहितः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
वीरःthe hero/warrior
वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रहृष्टःdelighted, exultant
प्रहृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
पृष्ठतःfrom behind, at the rear
पृष्ठतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठतस्
Formtrue
अन्वगात्followed, pursued
अन्वगात्:
Karta
TypeVerb
Rootअनु-गम्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
भेरीof the kettle-drum
भेरी:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभेरी
FormFeminine, Genitive, Singular
शङ्खof the conch
शङ्ख:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशङ्ख
FormMasculine, Genitive, Singular
मृदङ्गानाम्of the drums
मृदङ्गानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमृदङ्ग
FormMasculine, Genitive, Plural
कार्मुकाणाम्of the bows
कार्मुकाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकार्मुक
FormNeuter, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formtrue
निःस्वनःsound, din, resonance
निःस्वनः:
Karta
TypeNoun
Rootनिःस्वन
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karna
K
Kurūs/Kauravas
Y
Yudhiṣṭhira
Y
Yudhiṣṭhira’s army (Pāṇḍava forces)

Educational Q&A

The verse highlights how quickly battlefield fortunes are interpreted through visible signs—like an army turning away—and how warriors act on such moments. Ethically, it invites reflection on the thin line between rightful kṣatriya pursuit of victory and the moral gravity of pressing an opponent who is breaking formation.

Sañjaya reports that Karṇa, encouraged by the sight of Yudhiṣṭhira’s forces turning away from combat, advances with Kaurava troops and chases them for a short distance, taking the retreat as an opportunity to press the advantage.