Shloka 453
कर्णस्य दानप्रतिज्ञा–शल्योपदेश–वाक्ययुद्धम्
Karna’s Gift-Vows, Shalya’s Counsel, and the Battle of Words
उभयो: सेनयोरवरिव्याकुलं समपद्यत | महाराज! सामने आये हुए अपने और शत्रुपक्षके योद्धाओंको भी अपने ही पक्षके लोग मार डालते थे। दोनों सेनाओंके वीर मर्यादाशून्य युद्धमें प्रवृत्त हो गये थे
ubhayor senayor arivyākulaṃ samapadyata | mahārāja! sāmane āye hue apane aura śatru-pakṣake yoddhāoṃ ko bhī apane hī pakṣake loga mār ḍālate the | donoṃ senāoṃ ke vīra maryādāśūnya yuddha meṃ pravṛtta ho gaye the |
Sañjaya nói: Tâu Đại vương, cả hai đạo quân đều rơi vào cảnh rối loạn tột cùng giữa sức ép của kẻ thù. Trong cơn hỗn mang ấy, ngay cả những chiến binh đứng rõ ràng trước mặt—dù phe mình hay phe địch—cũng bị chính người phe mình đánh chết. Thế là các dũng sĩ của cả hai bên lao vào một cuộc chiến vô pháp, nơi sự kiềm chế và những giới hạn của phép tắc đã sụp đổ.
संजय उवाच
Educational Q&A
When warfare loses maryādā (recognized limits and discipline), even one’s own side becomes indistinguishable in the fog of rage and confusion; the collapse of ethical restraint turns battle into indiscriminate destruction.
Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that both armies have become wildly disordered; in the mêlée, combatants are being killed even by their own men, and the fighting has shifted into a ruleless, unrestrained phase.