Shloka 12
कर्णस्य दानप्रतिज्ञा–शल्योपदेश–वाक्ययुद्धम्
Karna’s Gift-Vows, Shalya’s Counsel, and the Battle of Words
नरा नरै: समाजम्मुर्वारणा वरवारणै: । रथाश्र रथिग्रि: सार्थ हयाश्व हयसादिभि:
narā naraiḥ samāyattā vāraṇā vara-vāraṇaiḥ | rathāś ca rathibhiḥ sārdhaṃ hayāś ca haya-sādibhiḥ ||
Sañjaya nói: Trong trận chiến ấy, bộ binh áp sát bộ binh, voi chiến đối đầu voi chiến, chiến xa đối chiến xa, và kỵ binh đối kỵ binh. Thế là hai đạo quân gặp nhau trong thế “đồng loại đối đồng loại”, theo một trật tự nghiêm ngặt mà tàn nhẫn của chiến tranh, mỗi hạng chiến sĩ giao chiến với đối thủ tương ứng.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the structured nature of ancient warfare—each arm of the army (infantry, elephants, chariots, cavalry) engages its counterpart. Ethically, it reflects the kṣatriya-world’s emphasis on ordered combat and matched confrontation, even amid the larger tragedy of fratricidal war.
Sañjaya reports that the battle has fully joined: footmen clash with footmen, elephants with elephants, chariot-fighters with chariot-fighters, and horsemen with horsemen. The armies are interlocked in simultaneous engagements across all divisions.