Shloka 403

अध्याय २६ — शल्यस्य सारथ्य-नियोजनं, कर्णस्य प्रस्थानं, उत्पातदर्शनं च

Chapter 26: Śalya appointed as charioteer; Karṇa’s departure; portents

Devanagari script

श्रमेण महता युक्ता मनोमारुतरंहस: । मन और वायुके समान वेगशाली घोड़े भी वहाँ धँसते हुए पहियोंको बड़े परिश्रमसे खींच पाते थे

Transliteration

śrameṇa mahatā yuktā manomārutaraṃhasaḥ | manaḥ-vāyu-samāna-vegāśvā api tatra dhvaṃsateṣu cakreṣu mahāśrameṇa ākarṣituṃ śekuḥ ||

Translation

Sañjaya nói: Ngay cả những con ngựa nhanh như ý nghĩ và như gió cũng chỉ có thể kéo cỗ chiến xa ở nơi ấy bằng sự gắng sức vô cùng, vì bánh xe lún sâu vào đất. Cảnh tượng ấy cho thấy giữa chiến tranh, không chỉ dũng khí mà cả sức bền và giới hạn của lực người cũng quyết định điều gì có thể làm được.

Word by Word

• श्रमेन: by exertion
• श्रमेन: Karana
• Type: Noun
• Root: श्रम
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• महता: great
• महता: Karana
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• युक्ताः: endowed/engaged (with)
• युक्ताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: युज्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• मनः: of the mind
• Type: Noun
• Root: मनस्
• Form: Neuter, Genitive, Singular

• मारुत: of the wind
• Type: Noun
• Root: मारुत
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• रंहसः: of speed/impetus
• Type: Noun
• Root: रंहस्
• Form: Neuter, Genitive, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• horses
• chariot wheels
• wind (as simile)
• mind/thought (as simile)