Shloka 56
Karṇa-parva Adhyāya 20 — Yudhiṣṭhira–Duryodhana Encounter and Escalation of Arms
तथाश्वरथनागानां कृतं च कदनं महत् । “पुनः लौटे हुए पाण्डव-योद्धाओंने विशाल शत्रुसेनामें भगदड़ मचा दी थी; परंतु अश्वत्थामाके संकल्पके अनुसार कर्णने सुंजयोंका संहार कर डाला तथा अपनी सेनाके हाथी
tathāśvarathanāgānāṁ kṛtaṁ ca kadanaṁ mahat |
Sañjaya thưa: Cũng như thế, một cuộc tàn sát lớn đã giáng xuống ngựa, chiến xa và voi. Các dũng sĩ Pāṇḍava quay lại đã làm đạo quân địch mênh mông hoảng loạn, tan chạy; nhưng theo đúng quyết tâm của Aśvatthāmā, Karṇa đã thi hành sự hủy diệt dữ dội, gây tổn thất nặng nề cho voi, ngựa và chiến xa của đối phương—một hình ảnh về đà chiến tranh, nơi ý chí và trả đũa khiến tàn phá tăng lên vượt khỏi mọi kiềm chế.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how, once battle is fully engaged, determination and retaliation can magnify destruction across all arms of the army (elephants, horses, chariots). Ethically, it highlights the tragic momentum of war: even when one side causes a rout, counter-violence quickly follows, showing how difficult it is to contain harm once dharma is pursued through warfare.
Sañjaya reports that a major carnage occurred among the battlefield’s key military units—elephants, horses, and chariots. The broader context describes returning Pāṇḍava fighters causing panic in the enemy ranks, while Karṇa, aligned with Aśvatthāmā’s intent, responds with severe destruction, inflicting heavy losses in these divisions.