Shloka 62
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
स निकृत्तं धनुर्दृष्टया खं जवेन समाविशत् | इरावन्तमभिक्कुद्धं मोहयन्निव मायया,धनुषको कटा हुआ देख वह राक्षस क्रोधमें भरे हुए इरावानूको अपनी मायासे मोहित- सा करता हुआ बड़े वेगसे आकाशमें उड़ गया
sa nikṛttaṃ dhanur dṛṣṭvā khaṃ javena samāviśat | irāvantam abhikruddhaṃ mohayann iva māyayā |
Sañjaya nói: Thấy cây cung của mình bị chém đứt, tên Rākṣasa ấy lập tức vút lên không trung. Như dùng tà thuật, hắn làm Irāvān đang phẫn nộ trở nên mê loạn, rồi với tốc độ kinh người bay vút lên cao—một hình ảnh của chiến cuộc đổi thay, nơi dũng lực luôn bị đối đầu bởi mưu trá.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring ethical tension in the Mahābhārata: battlefield success often depends not only on strength and courage but also on māyā—strategic deception or illusion. It invites reflection on how anger (krodha) can be exploited, and how vigilance and self-mastery are crucial amid the moral ambiguity of war.
After his bow is cut, the (rākṣasa-like) warrior quickly takes to the sky. He then confounds Irāvān—who is furious—by means resembling magical illusion, and escapes or repositions himself by flying upward at great speed.