Shloka 89
Adhyāya 92: Irāvanta-śoka, punaḥ-pravṛttiḥ saṅgrāmasya
Arjuna’s grief and the battle’s renewed intensity
इति श्रीमहा भारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि अष्टमदिवसयुद्धे एकोननवतितमो<ध्याय:
iti śrīmahābhārate bhīṣmaparvaṇi bhīṣmavadhaparvaṇi aṣṭamadivasayuddhe ekonanavatitamo 'dhyāyaḥ
Vậy là kết thúc chương thứ tám mươi chín trong Bhīṣma Parva của Śrī Mahābhārata, thuộc phần Bhīṣma-vadha, thuật lại trận chiến ngày thứ tám. Lời bế mạc này đặt câu chuyện vào khung bi kịch đạo lý rộng lớn của chiến tranh, đánh dấu một khoảng dừng trang trọng trong bản tường thuật về bổn phận, mưu lược và cái giá ngày càng chồng chất của xung đột.
संजय उवाच
Educational Q&A
This line functions as a colophon rather than a doctrinal verse: it teaches how the Mahābhārata self-consciously frames its war narrative within named books and sub-sections, reminding the reader that events are to be understood through the lenses of dharma, consequence, and the escalating moral weight of violence.
The text is formally closing a chapter situated in the Bhīṣma Parva, specifically within the Bhīṣma-vadha section, and it notes that the account pertains to the fighting of the eighth day—signposting the progression of the Kurukṣetra war toward Bhīṣma’s eventual fall.