Shloka 19

Adhyāya 70: Sātyaki’s Arrow-Display and the Bhūriśravas Engagement; Twilight Withdrawal

Devanagari script

तपसा नियतो देवं विधान सर्वदेहिनाम्‌

Transliteration

tapasā niyato devaṃ vidhānaṃ sarvadehinām | yo manuṣyaḥ tapasyāṃ tatparaḥ saṃyama-niyamayoḥ pālanaṃ kurvan amāvāsyāṃ ca pūrṇimāyāṃ ca samasta-dehadhāriṇām āśrayaṃ brahma-yoga-svarūpaṃ bhagavantaṃ keśavaṃ ārādhayati sa paramaṃ padaṃ prāpnoti |

Translation

Bhīṣma nói: Người nào được rèn luyện bằng khổ hạnh, chuyên tâm tu tập, giữ gìn tự chế và các giới hạnh—lại vào ngày sóc và ngày vọng mà thờ phụng Keshava, Đấng là nền tảng và chỗ nương tựa của mọi hữu thể mang thân, có bản tính là Brahman và Yoga—thì đạt đến cảnh giới tối thượng.

Word by Word

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana
• Type: Noun
• Root: तपस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• नियतः: disciplined, restrained
• नियतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: नियत
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• देवम्: the god (Lord)
• देवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• विधानम्: the ordinance/appointed rule
• विधानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विधान
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• सर्वदेहिनाम्: of all embodied beings
• Type: Noun
• Root: सर्वदेहिन्
• Form: Masculine, Genitive, Plural

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Keshava (Vishnu/Krishna)
• Amavasya (new moon)
• Purnima (full moon)
• Brahman
• Yoga

Educational Q&A

What is the core teaching?

Disciplined austerity joined with ethical self-restraint (saṃyama) and observances (niyama), expressed as regular worship of Keshava—understood as the support of all beings and as Brahman/Yoga—leads to the highest attainment (parama pada), i.e., liberation or the supreme spiritual goal.

What is happening in the narrative?

Bhishma is instructing by describing a religious-ethical practice: a devoted person performs tapas and follows restraints and observances, worshipping Keshava on the sacred lunar days of new moon and full moon; Bhishma states the fruit of this practice as attainment of the supreme state.