Shloka 49
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः
Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify
पद्मगर्भ विशालाक्ष जय लोकेश्ररेश्वर । भूतभव्यभवन्नाथ जय सौम्यात्मजात्मज
bhīṣma uvāca | padmagarbha viśālākṣa jaya lokeśvareśvara | bhūtabhavyabhavannātha jaya saumyātmajātmaja |
Bhīṣma dâng lên Đấng Tối Thượng bài tán tụng của sự quy phục: “Khải hoàn thay Ngài—Đấng từ nơi rốn phát sinh đóa sen nguyên thủy; Đấng mắt rộng lớn; Đấng là Chúa tể ngay cả trên các bậc chúa tể của thế gian. Khải hoàn thay Ngài, Chủ của quá khứ, vị lai và hiện tại. Thánh thể Ngài hiền hòa, cát tường; còn ta—Phạm Thiên tự sinh (Brahmā)—là con của Ngài. Ngài là nền tảng của vô lượng công đức và là nơi nương tựa của muôn loài. Ôi Nārāyaṇa, Đấng mang cung Śārṅga, uy đức của Ngài thật khó dò lường—khải hoàn thay Ngài.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches bhakti grounded in metaphysical insight: the Supreme Lord is the source of creation (lotus motif), the ultimate sovereign beyond all worldly powers, and the universal refuge. Recognizing one’s place in the cosmic order (even Brahmā as ‘son’) cultivates humility and surrender, aligning devotion with dharma.
In Bhīṣma Parva, amid the war setting, Bhīṣma offers a stuti (hymn) to Nārāyaṇa/Viṣṇu. He addresses the Lord with epithets tied to creation and sovereignty, acknowledging the Lord’s incomprehensible greatness and protective nature, thereby framing the unfolding conflict within a larger theological and ethical horizon.