Shloka 27
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
नराश्चकायै: पतितैर्दन्तिभिश्न महाहवे | अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा
narāś ca kāyaiḥ patitair dantibhiś ca mahāhave | agamyārūpā pṛthivī māṃsaśoṇitakardamā ||
Sañjaya nói: Trong trận đại chiến ấy, mặt đất rải đầy thân xác ngã xuống—người và voi đều vậy. Đất biến thành bùn nhão của thịt và máu, ghê rợn đến mức không còn có thể đi qua. Cảnh tượng phơi bày cái giá đạo lý của chiến tranh: khi dharma sụp đổ thành tàn sát, ngay cả đất đai cũng hóa thành chướng ngại, buộc người nghe đối diện nỗi khổ mà chiến thắng không thể xóa nhòa.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical reality that war dehumanizes and devastates beyond the combatants: the land itself becomes polluted and impassable. It functions as a moral warning—victory pursued through mass slaughter leaves enduring suffering and a world made unfit for life.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the horrific state of the battlefield: corpses of men and elephants cover the ground, and the earth has turned into a muddy sludge of flesh and blood, making movement through the field nearly impossible.