Shloka 26
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
धार्तराष्ट्रा रणे यत्नात् पाण्डवान् प्रत्ययोधयन् | वे अतिरथी वीर थे। उन्होंने अपने बाणोंद्वारा युद्धस्थलमें रथयूथपतियोंको विदीर्ण करके यमलोक भेज दिया। युगान्तमें कालके समान उस युद्धमें कुन्ती-कुमार अर्जुनके द्वारा आपके सैनिकोंका भयंकर विनाश हो रहा था
dhārtarāṣṭrā raṇe yatnāt pāṇḍavān pratyayodhayan | te atirathī vīrāḥ teṣāṃ bāṇair yuddhasthale rathayūthapatīn vidīrya yamalokaṃ preṣayām āsuḥ | yugānte kāla iva tasmin yuddhe kuntīkumāreṇārjunena tava sainyasya bhayaṅkaro vināśo bhavati sma, tathāpi te yatnapūrvakaṃ pāṇḍavaiḥ saha yuyudhire || paristomaiḥ kuthābhiś ca kambalaiś ca mahādhanaiḥ | bhūrbhāti bharataśreṣṭha sragdāmair iva citritā ||
Sañjaya nói: Con trai của Dhṛtarāṣṭra, dốc hết sức mình, đã giao chiến để chống lại các Pāṇḍava. Những dũng sĩ ấy—các atiratha, bậc chiến xa vô song—đã dùng tên xé nát các thủ lĩnh đội chiến xa trên chiến địa và tiễn họ về cõi Yama. Thế nhưng, như Thời Gian ở cuối một kỷ nguyên, Arjuna, con của Kuntī, đang gây nên sự hủy diệt kinh hoàng cho quân đội của ngài trong trận ấy; dẫu vậy họ vẫn kiên quyết tiếp tục tranh chiến với các Pāṇḍava. Ôi bậc tối thượng trong dòng Bharata, mặt đất nơi đó, rải đầy những tấm phủ quý giá—paristoma, kuthā và những tấm chăn giàu sang—trông như được tô vẽ bằng những tràng hoa muôn sắc.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage underscores the ethical gravity and inevitability of consequences in war: even great warriors striving with full effort cannot escape the larger moral and temporal forces symbolized by Arjuna as 'Time at the end of an age.' It highlights kṣatriya resolve while reminding that death and ruin are unavoidable once adharma-driven conflict has ripened.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava warriors are fighting hard and killing commanders, yet Arjuna is devastating Dhṛtarāṣṭra’s forces like apocalyptic Time. The battlefield is described vividly: the earth is strewn with costly rugs and blankets, making it look as if decorated with colorful garlands.