Shloka 25
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
शक्तिभि: कवचैश्षित्रै: कणपैरड्कुशैरपि । निस्त्रिंशैर्विमलै श्वापि स्वर्णपुड्खै: शरैस्तथा,भरतश्रेष्ठ! वहाँ इधर-उधर गिरे हुए ध्वज, धनुष, तोमर, प्रास, गदा, परिघ, कम्पन, शक्ति, विचित्र कवच, कणप, अंकुश, चमचमाते हुए खड्ग, सुवर्णमय पाँखवाले बाण, शूल, गद्दी और बहुमूल्य कम्बलोंद्वारा आच्छादित हुई वहाँकी भूमि भाँति-भाँतिके पुष्पहारोंसे चित्रित हुई-सी जान पड़ती थी
sañjaya uvāca |
śaktibhiḥ kavacaiś citraiḥ kaṇapair aṅkuśair api |
nistriṁśair vimalaiḥ śūlaiḥ svarṇapuṅkhaiḥ śarais tathā ||
Sañjaya nói: Mặt đất nơi ấy dường như được dệt thành hoa văn bằng những tràng hoa muôn loại, vì khắp bốn phía vương vãi khí giới và chiến cụ rơi rụng—lao phóng, giáp trụ chạm trổ, ống tên và roi thúc, gươm sáng loáng, giáo mác và những mũi tên có cánh lông mạ vàng. Cảnh tượng ấy nhấn mạnh sức nặng đạo lý của chiến trận: tài nghệ và dũng khí của con người rốt cuộc kết lại trên một cánh đồng trải đầy dụng cụ gây hại, nhắc người nghe về cái giá đắt của hậu quả chiến tranh, ngay cả giữa phô bày anh hùng.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse offers a sobering ethical undertone through vivid description: glory in war is inseparable from destruction. By portraying the earth covered with weapons and armor like decorative garlands, it highlights how human conflict aestheticizes violence while leaving a tangible, costly residue.
Sañjaya is reporting to Dhṛtarāṣṭra the state of the battlefield: weapons, armor, quivers, goads, swords, spears, and gold-fletched arrows lie scattered everywhere, making the ground look richly patterned.