Shloka 4
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य त्रातुमैच्छन्महारथा: । अभ्यवर्तन्त भीष्मस्य रथं हेमपरिष्कृतम्
sañjaya uvāca | śikhaṇḍinaṃ puraskṛtya trātum aicchan mahārathāḥ | abhyavartanta bhīṣmasya rathaṃ hemapariṣkṛtam, jighāṃsantaṃ yudhāṃ śreṣṭha tadā āsīt tumulaṃ mahat |
Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, đặt Śikhaṇḍin ở tuyến đầu để che chở cho người ấy, các đại xa chiến binh lao thẳng đến chiến xa của Bhīṣma, rực rỡ trang sức vàng. Khi họ ập vào bậc nhất trong hàng chiến sĩ—với ý định sát phạt—một cơn náo động chiến trận mênh mông và ghê rợn liền dấy lên.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical strain of kṣatriya warfare: loyalty and protection of one’s side can compel direct assault even against a venerable elder. It suggests that in war, strategy and duty often collide with reverence and personal bonds, producing moral complexity rather than simple heroism.
Sañjaya describes elite warriors advancing on Bhīṣma’s gold-adorned chariot. They place Śikhaṇḍin at the front as a tactical measure and rush in to protect him while confronting Bhīṣma, triggering a massive, terrifying clash.