Shloka 38
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
दुर्योधनप्रिये युक्त: पाण्डवान् परिशोचयन् । जीवितं दुस्त्यजं त्यक्त्वा भयं च सुमहाहवे
sañjaya uvāca | duryodhana-priye yuktaḥ pāṇḍavān pariśocayan | jīvitaṃ dustyajaṃ tyaktvā bhayaṃ ca sumahāhave | jighāṃsantaṃ yudhāṃ śreṣṭhaṃ tadā āsīt tumulaṃ mahat ||
Sañjaya thưa: “Dấn thân vào việc làm mà Duryodhana ưa thích, Bhīṣma khiến các Pāṇḍava chìm trong sầu thảm. Giữa đại chiến ấy, ông gạt bỏ luyến ái đối với sinh mệnh vốn khó rời, và cả nỗi sợ hãi, rồi xông thẳng vào bậc nhất trong hàng chiến sĩ đang toan sát hại (Śveta). Khi ấy, một cuộc giao tranh lớn lao và hỗn loạn bùng lên.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the warrior-ethic of steadfastness under duty: Bhīṣma, committed to the Kuru cause dear to Duryodhana, suppresses fear and attachment to life and acts decisively. Ethically, it also exposes the tragedy of loyalty in a flawed cause—valor and self-mastery can serve aims that deepen collective suffering.
Sañjaya reports that Bhīṣma, energized and intent on fulfilling Duryodhana’s interests, attacks the foremost warrior who is trying to kill Śveta (in the surrounding episode, Śveta of the Pāṇḍava side). This charge triggers a fierce, chaotic escalation of the battle.