Shloka 22
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
भीष्मचापच्युतैर्बाणैरार्तानां युध्यतां मृथे
bhīṣma-cāpa-cyutair bāṇair ārtānāṁ yudhyatāṁ mṛdhe, jighāṁsantaṁ yudhāṁ śreṣṭha tadā sīt tumulaṁ mahat.
Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, khi những mũi tên phóng ra từ cung của Bhīṣma giáng xuống các chiến binh đang quần thảo trong đám hỗn chiến, khiến họ khốn đốn, thì Bhīṣma—bậc nhất trong hàng chiến sĩ—trở thành mục tiêu của những kẻ quyết giết ông. Bấy giờ, một trận chiến mênh mông và cuồng loạn bùng nổ.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the prowess of a single foremost warrior can intensify collective violence: Bhīṣma’s effective archery causes widespread distress, provoking concentrated retaliation and escalating the battle’s ferocity—an implicit reminder of the grave ethical weight carried by martial excellence in war.
Sañjaya reports that Bhīṣma’s arrows are cutting down fighters in the thick of combat; in response, warriors who wish to slay Bhīṣma surge against him, and the clash swells into a great, chaotic, and terrifying engagement.