Shloka 333
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
विकर्षन्तो दिश: सर्वा: सम्पेतु: सर्वशब्दगा: । प्रत्येक शब्दकी ओर गमन करनेवाले कितने ही हाथी घोड़ोंसहित रथोंकी अपनी सूँड्रोंसे खींचकर उन्हें लिये-दिये सम्पूर्ण दिशाओंमें दौड़ रहे थे
vikarṣanto diśaḥ sarvāḥ sampetuḥ sarvaśabdagāḥ | pratyekaśabdakī ora gamana karanevāle kitane hī hastī ghoṛoṃsahitā rathōṃkī apanī sūṇḍroṃse khīṃcakara unheṃ liye-diye sampūrṇa diśāoṃmeṃ dauṛa rahe the
Sañjaya thuật lại rằng tiếng náo loạn của chiến trận lan ra bốn phía. Bị lôi kéo về phía từng tiếng thét, từng tiếng va chạm, nhiều voi—cùng với ngựa—dùng vòi túm lấy chiến xa, kéo lê và mang đi, rồi lao chạy khắp các hướng trên chiến địa. Cảnh ấy gợi lên sự hỗn loạn đạo lý của chiến tranh: một khi bạo lực được thả ra, ngay cả lực lượng có kỷ luật cũng bị tiếng động, nỗi sợ và bản năng giật dây; trật tự tan rã, nhường chỗ cho sự tàn phá mù quáng.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war dissolves control and discernment: forces are driven by the din of conflict, leading to uncontrolled harm. Ethically, it hints at the tragic momentum of violence—once begun, it spreads beyond intention and discipline.
Sanjaya describes the battlefield confusion where elephants, reacting to cries and clashes from different directions, seize and drag chariots (with horses) using their trunks and rush about, intensifying the disorder and destruction.