Shloka 29
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
अभ्चारोहैश्व समरे हस्तिसादिभिरेव च । प्रतिमानेषु गात्रेषु पाश्वेष्वभि च वारणान् | आशुगा विमलास्ती क्ष्णा: सम्पेतुर्भुजगोपमा:
abhyārohāiś ca samare hastisādibhir eva ca | pratimāneṣu gātreṣu pārśveṣv abhi ca vāraṇān | āśugā vimalās tīkṣṇāḥ sampetur bhujagopamāḥ ||
Sañjaya nói: Trong trận ấy, những mũi tên—nhanh như gió, sáng sạch, sắc như dao và ghê rợn như rắn—do kỵ binh và những người ngồi trên voi bắn ra, đã cắm vào trán voi, vào các chi thể khác và dọc hai bên sườn. Cảnh tượng ấy phơi bày cơ chế không ngừng của chiến tranh: tài nghệ và tốc độ bị biến thành dụng cụ gây thương tổn, và cả những sinh linh hùng mạnh cũng trở thành mục tiêu trong cuộc truy cầu thắng lợi của con người.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse does not preach directly; it presents the ethical weight of war through vivid detail. Martial excellence (speed, sharpness, precision) becomes morally ambivalent when it results in widespread injury—reminding the listener that victory in battle is inseparable from suffering inflicted on living beings, including animals.
Sañjaya describes intense fighting where swift, sharp arrows launched by mounted troops—horsemen and elephant-riders—strike war-elephants on the forehead, limbs, and flanks, emphasizing the ferocity and momentum of the engagement.