Shloka 2
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
न पुत्र: पितरं जज्ञे पिता वा पुत्रमौरसम् | न क्षाता क्रातरं तत्र स्वस्रीयं न च मातुल:,न पुत्र पिताको पहचानता था, न पिता अपने औरस पुत्रको। न भाई भाईको जानता था, न मामा अपने भानजेको
na putraḥ pitaraṃ jajñe pitā vā putram aurasam | na bhrātā bhrātaraṃ tatra svasrīyaṃ na ca mātulaḥ ||
Sañjaya thưa: Trong cơn hỗn loạn ấy, con chẳng nhận ra cha, cha cũng chẳng nhận ra đứa con chính thống của mình. Anh em không nhận ra nhau nơi đó; đến cả cậu ruột cũng không nhận ra con trai của chị em mình. Sự rối loạn và cuồng nộ của chiến trận đã lấn át mọi dây ràng huyết thống, khiến bổn phận và sự nhận biết trong gia tộc bị che khuất trước sự cấp bách của sinh tồn và giao tranh.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how extreme violence and confusion can erase ordinary moral and social recognition—family bonds and the duties they imply become obscured. It serves as a warning about war’s power to dissolve dharmic relationships and humane perception.
Sañjaya describes the battlefield condition during the Kurukṣetra war: the fighting is so intense and disorienting that close relatives cannot identify one another—sons and fathers, brothers, and even maternal uncles and nephews fail to recognize their kin amid the melee.