Shloka 56
तद् गजाश्वरथौघानां रुधिरेण समुक्षितम् । छन्नमायोधन रेजे रक्ता भ्रमिव शारदम्
tad gajāśvarathaughānāṁ rudhireṇa samukṣitam | channam āyodhanaṁ reje raktā bhramir iva śāradam ||
Sañjaya nói: Rồi chiến địa ấy—bị phủ kín và thấm đẫm máu của đoàn voi, ngựa và các kỵ sĩ chiến xa—bỗng rực lên, tựa những áng mây đỏ thắm bừng sáng trong buổi hoàng hôn mùa thu. Hình ảnh ấy nhấn mạnh vẻ huy hoàng ghê rợn của chiến tranh: người ta vẫn thấy cái đẹp, nhưng cái đẹp ấy sinh từ cuộc tàn sát rộng khắp, nhắc người nghe về cái giá đạo lý đi kèm với vinh quang binh đao.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the paradox of war’s ‘splendor’: the battlefield may appear visually magnificent, yet that beauty is inseparable from bloodshed. It invites ethical reflection on how martial glory can mask suffering, and how a witness must see both the appearance and the cost.
Sañjaya narrates the scene of Kurukṣetra after intense fighting: the ground is covered and soaked with blood from fallen elephants, horses, and chariot-warriors, and the whole field looks red—likened to autumn evening clouds.