Shloka 56
भीमसेनस्य बहुमहारथसंयुगः
Bhīmasena’s Engagement with Multiple Mahārathas
एकैकं पजञ्चभिर्बाणैर्यमदण्डोपमै: शितै: । ट्रोणाचार्यने यमदण्डके समान भयंकर एवं तीखे पाँच-पाँच बाणोंद्वारा सात्यकि और भीमसेनमेंसे प्रत्येकको घायल किया। पहले सात्यकिको चोट पहुँचाकर फिर भीमसेनपर गहरा आघात किया
sañjaya uvāca |
ekaikaṃ pañcabhir bāṇair yamadaṇḍopamaiḥ śitaiḥ |
droṇācāryaḥ sa yama-daṇḍaka-samān bhayaṅkarān evaṃ tīkhān pañca-pañca-bāṇair sātyakiṃ bhīmasenaṃ ca pratyekaṃ vyathayat |
pūrvaṃ sātyakiṃ viddhvā tataḥ bhīmasenam api gāḍham āhatavān |
utsṛjya rajata-prakhyān hayān pārthasya māriṣ |
vāsudevas tato yogī pracakṣkanda mahārathāt ||
Sañjaya nói: Với mỗi lần năm mũi tên sắc bén như trượng của Thần Chết Yama, Droṇa đã bắn trúng từng người—Sātyaki và Bhīmasena—gây nên những vết thương ghê rợn; trước làm Sātyaki bị thương, rồi giáng một đòn nặng nề lên Bhīma. Khi ấy Vāsudeva, bậc Chủ của Yoga, không thể chịu đựng được nữa, liền bỏ lại những tuấn mã của Arjuna trắng như bạc và nhảy xuống khỏi cỗ chiến xa lớn. Chỉ lấy đôi tay mình làm vũ khí, tay cầm roi, gầm vang như sư tử hết lần này đến lần khác, Hari hùng mạnh và rực sáng lao về phía Bhīṣma với tốc độ kinh người, quyết diệt các dũng tướng của địch.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical tension of war: even when bound by the role of charioteer, Kṛṣṇa’s protective duty and compassion for the Pāṇḍava side surge forth when allies are grievously harmed. It dramatizes the struggle between restraint (dharma-bound roles) and righteous intervention to prevent adharma-driven slaughter.
Droṇa strikes Sātyaki and Bhīma with volleys of five sharp arrows, likened to Yama’s rod, wounding them severely. Seeing this, Kṛṣṇa (Vāsudeva) releases Arjuna’s horses and jumps down from the chariot, whip in hand, roaring and charging at Bhīṣma with great speed.