Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Daśame’hani Bhīṣma-yuddham — Śikhaṇḍī-rakṣaṇa, Arjuna-prabhāva, Duryodhana-āśraya-vākyam

कर्मणा तेन पार्थस्य तुतुषुर्देवदानवा: । अथ क्ुद्धो रणे पार्थस्त्रिगर्तान्‌ प्रति भारत

sañjaya uvāca | karmaṇā tena pārthasya tutuṣur devadānavāḥ | atha kruddho raṇe pārthas trigartān prati bhārata | pātayan vai tarugaṇān viniṣṇanś caiva sainikān ||

Sañjaya thưa: Bởi chiến công ấy của Pārtha (Arjuna), cả chư thiên lẫn bọn Dānavas đều hoan hỷ. Rồi, hỡi Bhārata, Pārtha đang bừng bừng phẫn nộ giữa chiến địa liền quay sang đánh quân Trigarta; khiến từng đám cây rừng đổ rạp và nghiền nát binh sĩ, chàng giáng xuống họ như bão táp.

कर्मणाby the deed
कर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
तेनby that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
पार्थस्यof Partha (Arjuna)
पार्थस्य:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Genitive, Singular
तुतुषुःwere pleased
तुतुषुः:
TypeVerb
Rootतुष्
FormPerfect, Third, Plural
देवदानवाःgods and Danavas (demons)
देवदानवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवदानव
FormMasculine, Nominative, Plural
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootक्रुध्
FormMasculine, Nominative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
पार्थःPartha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिगर्तान्the Trigartas
त्रिगर्तान्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रिगर्त
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रतिtowards/against
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
पातयन्causing to fall; felling
पातयन्:
TypeVerb
Rootपत्
FormPresent (participle), Parasmaipada (causative sense), Masculine, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
तरुगणान्masses of trees
तरुगणान्:
Karma
TypeNoun
Rootतरुगण
FormMasculine, Accusative, Plural
विनिष्पेष्यhaving crushed/destroyed
विनिष्पेष्य:
TypeVerb
Rootनि-ष्पिष्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
एवjust/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सैनिकान्soldiers
सैनिकान्:
Karma
TypeNoun
Rootसैनिक
FormMasculine, Accusative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pārtha (Arjuna)
D
Devas
D
Dānavas
T
Trigartas
B
Bhārata (Dhṛtarāṣṭra as addressee)
B
Battlefield (raṇa)
T
Trees (taru)
S
Soldiers (sainika)

Educational Q&A

The verse highlights how extraordinary martial excellence can be recognized even by opposing cosmic powers, yet it also implicitly warns that anger in war tends to magnify destruction beyond a single target—raising ethical awareness about the force one unleashes, even while fulfilling kṣatriya duty.

Sañjaya reports that Arjuna’s feat delights both devas and dānavas; immediately after, Arjuna—enraged—turns upon the Trigarta forces and strikes them down with overwhelming power, felling trees and crushing soldiers on the battlefield.