Shloka 33
बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः
Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra
इत्युक्त्वा$<र्तस्वरं सा तु मुमोच धृतराष्ट्रजा । दीना दीन स्थितं पार्थमब्रवीच्चाप्यधोमुखम्
ity uktvā ārta-svaraṃ sā tu mumoca dhṛtarāṣṭra-jā | dīnā dīna-sthitaṃ pārtham abravīc cāpy adho-mukham ||
Vaiśaṃpāyana nói: Nói xong, con gái của Dhṛtarāṣṭra (Duḥśalā) bật lên tiếng than khóc, giọng nghẹn vì sầu khổ. Thấy cảnh khốn cùng của nàng, Pārtha (Arjuna) cũng đứng lặng, u sầu, mặt cúi xuống. Rồi Duḥśalā lại cất lời với chàng—giữa hậu cảnh đạo lý sau chiến tranh, nơi tình thân và lòng trắc ẩn vẫn còn, dù mất mát đã trở nên không thể vãn hồi.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical residue of war: even when duty has been executed, compassion and sensitivity to others’ suffering remain essential. True dharma is not triumphalism but the capacity to acknowledge grief—especially within fractured families.
Duḥśalā, Dhṛtarāṣṭra’s daughter, begins to lament aloud after speaking, and Arjuna stands silently with his face lowered, affected by her misery. She then prepares to speak to him again, continuing an emotionally charged exchange.