Shloka 16
कālacakra-वर्णनम् तथा āśrama-धarma-निरूपणम्
The Wheel of Time and the Norms of the Āśramas
स्वदारनिरतो नित्यं शिष्टाचारो जितेन्द्रिय: । पज्चभिश्न महायज्ञै: श्रद्दधानो यजेदिह
svadāra-nirato nityaṁ śiṣṭācāro jitendriyaḥ | pañcabhir mahāyajñaiḥ śraddadhāno yajed iha ||
Thần Vāyu nói: “Người gia chủ phải luôn một lòng với người vợ chính đáng của mình, noi theo nếp hạnh của bậc văn nhã và chính trực, và chế ngự các căn. Trong giai đoạn đời sống này, với lòng tin kính, người ấy nên thực hành thờ phụng và các bổn phận thiêng liêng qua năm đại tế (pañca-mahāyajña), nhờ đó tôn kính chư thiên và mọi loài hữu tình, gìn giữ trật tự đạo lý.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse defines key duties of a householder: fidelity to one’s spouse, adherence to the conduct of the virtuous, mastery over the senses, and faithful performance of the pañca-mahāyajñas—daily obligations that sustain gods, ancestors, beings, humans, and sacred knowledge.
Vāyudeva is speaking as a moral instructor, laying down normative guidance for gṛhastha life. Rather than describing an action scene, the passage functions as a dharma-teaching within the Ashvamedhika Parva’s broader post-war ethical and restorative discourse.