Shloka 35
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
बुद्धिरध्यवसायेन ज्ञानेन च महांस्तथा । निश्चित्य ग्रहणाद् व्यक्तमव्यक्तं नात्र संशय:
buddhir adhyavasāyena jñānena ca mahāṁs tathā | niścitya grahaṇād vyaktam avyaktam nātra saṁśayaḥ ||
Thần Vāyu nói: “Nhờ sự quyết định dứt khoát (adhyavasāya) mà trí tuệ (buddhi) được nhận biết; và nhờ tri thức mà nguyên lý vĩ đại (mahat) cũng được xác định. Sự hiện hữu của chúng được suy ra từ các công năng của chúng, nên người đời gọi là ‘hiển lộ’; nhưng kỳ thực, vì vượt ngoài các giác quan, những thứ ấy—bắt đầu từ trí tuệ—vẫn là ‘vô hiển’. Điều này không còn nghi ngờ.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes between what is called ‘manifest’ due to functional inference and what is truly ‘unmanifest’ because it is beyond the senses. Intellect (buddhi) is known through determination, and the mahat principle through knowledge; yet both remain essentially supersensory, so their ‘manifestness’ is only a manner of speaking based on their observable effects.
Vāyudeva is explaining subtle principles of inner psychology and cosmology—how one recognizes faculties like intellect and cosmic intelligence. He clarifies that these are not directly seen like physical objects; they are established by their operations and thus discussed as ‘manifest’, while remaining fundamentally ‘unmanifest’ to the senses.