Shloka 34
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
मनसश्च गुणश्रिन्ता प्रज्ञया स तु गृहाते । हृदिस्थश्लेतनो धातुर्मनोज्ञाने विधीयते
manasaś ca guṇa-cintā prajñayā sa tu gṛhyate | hṛdi-sthaś cetano dhātur mano-jñāne vidhīyate ||
Vāyu nói: “Tâm vận hành trong sự suy niệm các phẩm tính, và sự suy niệm ấy được nhận biết nhờ trí phân biệt (prajñā). Nguyên lý ý thức—tự ngã nội tại—ngự trong tim được đặt làm trợ lực cho hành vi biết và quán chiếu của tâm.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Mental contemplation (cintana) operates through the mind, but true apprehension is through prajñā—discerning insight. The verse also asserts an inner conscious principle seated in the heart that supports and enables the mind’s knowing, implying that cognition is not merely mechanical but grounded in consciousness.
Vāyudeva is speaking and explaining an inner-psychological doctrine: how the mind thinks about qualities and how understanding arises, with the heart-abiding conscious principle aiding mental cognition. The passage functions as instruction on the relation between mind, intellect, and the inner Self.