Shloka 16
Rajo-guṇa-nirdeśa — Brahmā’s Enumeration of Rajasic Dispositions
कामतृत्ता: प्रमोदन्ते सर्वकामसमृद्धिभि: । अर्वाक्स्रोतस इत्येते मनुष्या रजसा वृता:
kāmatṛptāḥ pramodante sarvakāmasamṛddhibhiḥ | arvāksrotasa ity ete manuṣyā rajasā vṛtāḥ ||
Vāyu nói: “Những kẻ chỉ được thỏa mãn bởi dục vọng thì hân hoan trước sự dư dật của mọi thứ hưởng thụ. Hạng người ấy, bị rajas bao phủ, được gọi là ‘arvāksrotas’—dòng chảy của họ đổ xuống, hướng về các đối tượng và khoái lạc thế gian.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
A life driven by kāma (desire) and delighting in the plenty of enjoyments is characterized as rājasic: energetic and restless, but ethically and spiritually downward-leaning. The verse warns that such desire-satiation is not true fulfillment; it marks a consciousness oriented toward external gratification rather than inner clarity and higher aims.
Vāyudeva is describing a category of human disposition. He identifies people who revel in sense-pleasures and worldly abundance as being covered by rajas and labels them ‘arvāksrotas,’ indicating their tendency to flow toward lower, outward pursuits.