Shloka 15
Rajo-guṇa-nirdeśa — Brahmā’s Enumeration of Rajasic Dispositions
भूतभव्यभविष्याणां भावानां भुवि भावना: । त्रिवर्गनिरता नित्यं धर्मोडर्थ: काम इत्यपि
bhūtabhavyabhaviṣyāṇāṁ bhāvānāṁ bhuvi bhāvanāḥ | trivarganiratā nityaṁ dharmo 'rthaḥ kāma ity api ||
Vāyu nói: “Những kẻ trên cõi đất này cứ để tâm trí bận bịu với chuyện quá khứ, hiện tại và tương lai, lại luôn chuyên chú vào ba mục tiêu—dharma, của cải và khoái lạc—thì bị sự tính toán thế tục dẫn dắt. Bị phẩm tính rajas che phủ, họ được gọi là ‘arvāk-srotas’: dòng ý thức chảy xuống, hướng về các đối tượng giác quan.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Preoccupation with worldly time-bound concerns and constant pursuit of dharma-artha-kāma, when driven by craving and self-will, indicates rajas-dominance; such a mind flows outward/downward toward sense-objects rather than upward toward inner clarity.
Vāyudeva is characterizing a class of people by their mental orientation: they continually deliberate on past-present-future matters and remain absorbed in the three worldly aims; the passage (with the accompanying gloss) identifies them as rajas-covered and labels them ‘arvāk-srotas’.