Shloka 26

तमोगुण-निरूपण

Analysis of Tamas and its Marks

Devanagari script

स्थावर (वृक्ष-पर्वत आदि) जीव

Transliteration

vāyudeva uvāca | sthāvarāḥ (vṛkṣa-parvata-ādayaḥ) jīvāḥ, paśavaḥ, vāhanāni, rākṣasāḥ, sarpāḥ, kīṭa-pataṅgāḥ, pakṣiṇaḥ, aṇḍajāḥ prāṇinaḥ, catuṣpadāḥ, unmattāḥ, badhirāḥ, mūkāḥ tathā anye yāvantaḥ pāpamaya-rogavantaḥ (kuṣṭhina-ādayaḥ) manuṣyāḥ santi, te sarve tamoguṇe nimagnāḥ | svakarmaṇā yathā-lakṣaṇā ime durācāriṇaḥ jīvāḥ sadā duḥkhe nimagnā bhavanti | teṣāṃ cittavṛttīnāṃ pravāho nimna-daśāyāṃ gacchati, tasmāt te arvāk-srotasa iti ucyante | te tamoguṇe nimagnāḥ sarve prāṇinaḥ tāmasāḥ || 23–25 || teṣām utkarṣam udrekaṃ vakṣyāmy aham ataḥ param | yathā te sukṛtāl lokāl labhante puṇyakarmiṇaḥ ||

Translation

Vāyu nói: “Mọi loài như các sinh thể bất động (cây cối, núi non và những thứ tương tự), thú vật, vật kéo chở, rākṣasa, rắn, côn trùng và sâu bọ, chim muông, loài sinh từ trứng, loài bốn chân, và cả những con người điên loạn, điếc, câm, hoặc mắc các bệnh do tội lỗi (như phong cùi)—tất thảy đều bị nhấn chìm trong phẩm tính u tối (tamas). Mang những dấu hiệu do chính nghiệp mình tạo ra, các hữu tình hạnh kiểm xấu ấy luôn đắm trong khổ đau. Vì dòng chảy các khuynh hướng tâm của họ đổ xuống, hướng về cảnh giới thấp kém, nên họ được gọi là ‘những kẻ có dòng chảy hướng xuống’ (arvāk-srotas). Mọi loài chìm trong tamas vì thế được gọi là tāmasa. Sau đó, ta sẽ giảng rõ: những kẻ đã rơi vào các thai sinh tamasic ấy làm sao có thể vươn lên và thịnh đạt, và làm sao, khi trở thành người tạo công đức, họ đạt đến các cõi cao hơn.”

Word by Word

• {'vāyudeva uvāca': 'Vāyu (the Wind-god) said', 'sthāvara': 'immobile being

• stationary life-form (e.g., tree, mountain)', 'jīva / prāṇin': 'living being

• creature', 'paśu': 'animal

• beast', 'vāhana': 'mount

• vehicle-animal', 'rākṣasa': 'rākṣasa

• a class of fierce beings/demons', 'sarpa': 'serpent', 'kīṭa (kīṭa-pataṅga)': 'insect

• creeping creature', 'pakṣin': 'bird', 'aṇḍaja': 'egg-born creature', 'catuṣpada': 'four-footed animal', 'unmatta': 'mad

• deranged', 'badhira': 'deaf', 'mūka': 'mute', 'pāpamaya-roga (kuṣṭhin)': 'sin-associated disease

• leper (as an example in the passage)', 'tamoguṇa': 'the guṇa of darkness, inertia, delusion', 'nimagna': 'submerged

• immersed', 'svakarman': 'one’s own action/karma', 'yathā-lakṣaṇa': 'having corresponding marks/signs

• characterized accordingly', 'durācārin': 'ill-conducted

• of bad behavior', 'duḥkha': 'suffering', 'cittavṛtti': 'mental modification

• tendency of mind', 'pravāha': 'flow

• current', 'nimna-daśā': 'lower condition/state', 'arvāk-srotas': 'one whose stream flows downward

• downward-tending', 'tāmasa': 'tamasic

• dominated by tamas', 'utkarṣa': 'uplift

• rise', 'udreka': 'increase

• flourishing', 'sukṛta': 'merit

• good deed', 'puṇyakarman': 'performer of meritorious acts', 'śreṣṭha-loka (implied by ‘higher worlds’)': 'higher/ श्रेष्ठ realms attained by merit'}

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• वायुदेव (Vāyudeva)
• तमोगुण (tamas)
• राक्षस (rākṣasa)
• सर्प (serpents)
• पक्षी (birds)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Beings dominated by tamas experience a downward pull in conduct and consciousness, resulting in suffering; yet even from tamasic conditions, uplift is possible through the cultivation of merit (sukṛta/puṇya) and ethical action.

What is happening in the narrative?

Vāyudeva classifies various forms of life and afflicted human conditions as tamasic due to their downward-flowing mental tendencies (arvāk-srotas), then signals a transition: he will next explain the process by which such beings can rise and attain higher worlds through meritorious deeds.