Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

तमोगुण-निरूपण

Analysis of Tamas and its Marks

प्रकाशं सर्वभूतेषु लाघवं श्रद्दधधानता । सात्त्विकं रूपमेवं तु लाघवं साधुसम्मितम्‌,सब भूतोंमें प्रकाश, लघुता (गर्वहीनता) और श्रद्धा--यह सत्तवगुणका रूप है। गर्वहीनताकी श्रेष्ठ पुरुषोंने प्रशंसा की है

prakāśaṁ sarvabhūteṣu lāghavaṁ śraddadhānatā | sāttvikaṁ rūpam evaṁ tu lāghavaṁ sādhusammitam ||

Thần Vāyu nói: “Sự soi sáng giữa muôn loài, lòng khiêm hạ (nhẹ bớt ngã mạn), và niềm tin kiên định—ấy là hình tướng của sattva. Chính đức khiêm hạ ấy được bậc hiền thiện xác nhận như dấu ấn chân thật của sự ưu tú.”

प्रकाशम्illumination, clarity
प्रकाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकाश
FormMasculine, Accusative, Singular
सर्वभूतेषुin all beings
सर्वभूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Locative, Plural
लाघवम्lightness; humility (absence of pride)
लाघवम्:
Karma
TypeNoun
Rootलाघव
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रद्दधधानताfaith; the state of having trust
श्रद्दधधानता:
Karta
TypeNoun
Rootश्रद्दधधानता
FormFeminine, Nominative, Singular
सात्त्विकम्sattvic, pertaining to sattva
सात्त्विकम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसात्त्विक
FormNeuter, Nominative, Singular
रूपम्form, nature
रूपम्:
Karta
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Nominative, Singular
एवम्thus, in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
तुbut; indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
लाघवम्humility; lightness
लाघवम्:
Karta
TypeNoun
Rootलाघव
FormNeuter, Nominative, Singular
साधुसम्मितम्approved/praised by the good (saints)
साधुसम्मितम्:
TypeAdjective
Rootसाधुसम्मित
FormNeuter, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyudeva)
सर्वभूत (all beings)

Educational Q&A

The verse defines sattva through three ethical-spiritual markers: (1) prakāśa—clarity and beneficent illumination that extends toward all beings, (2) lāghava—humility or freedom from pride, and (3) śraddhā—steady faith. It especially elevates humility as a virtue praised by the wise.

Vāyudeva is speaking and instructing the listener by characterizing the nature of sattva-guṇa. The statement functions as moral teaching within the Ashvamedhika Parva’s broader didactic setting, emphasizing inner qualities rather than external power.