Shloka 3
अध्वर्यु–यति संवादः
Adhvaryu–Yati Dialogue on Svabhāva, Ahiṃsā, and Mokṣa
तेभ्यश्नान्यांस्तेषु नित्यांश्व भावान् भूतात्मानं लक्षयेरन् शरीरे । तस्मिंस्तिष्ठन्नास्मि सक्त: कथंचित् कामक्रोधाभ्यां जरया मृत्युना च
tebhyaḥ svapna-susupti-vāsanā-mayebhyo viṣayendriyebhyaś ca vilakṣaṇaṁ bhūtātmānaṁ lakṣayeran śarīre | tasmiṁs tiṣṭhann asmi na saktaḥ kathaṁcit kāma-krodhābhyāṁ jarayā mṛtyunā ca ||
Khác với các căn bên ngoài và đối tượng của chúng—và cả khác với cảnh giới mộng và ngủ sâu, nơi các vāsanā dệt nên những đối tượng và năng lực vi tế, cùng những khuynh hướng bền dai ở đó—các du-già sư nhận ra trong thân này Bhūtātman, Tự Ngã thuộc về các đại chủng. An trụ trong Tự Ngã ấy, ta không bị ràng buộc theo bất cứ cách nào: dục vọng và sân hận không nắm bắt được ta, mà già và chết cũng không thắng nổi ta.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the true Self (bhūtātman) is distinct from sensory experience and even from the subtle experiences of dream and deep sleep shaped by latent impressions. When one abides in that Self, one becomes unattached and is not overpowered by desire, anger, aging, or death—an ethical ideal of inner freedom and steadiness.
A brāhmaṇa speaker is instructing about yogic discernment: yogins perceive an inner Self within the body that transcends waking senses and the mind’s dream/sleep formations. He then speaks in the first person, describing his own established state in that Self and the resulting immunity to binding passions and fear of mortality.