Shloka 9
नारद-देवमत-संवादः
Nārada–Devamata Dialogue on Prāṇa, Apāna, and Udāna
प्राणापानाविदं द्वन्द्भवाक् चोर्ध्व॑ च गच्छत: । व्यान: समानश्वैवोभौ तिर्यग् द्वन्द्धत्वमुच्यते
prāṇāpānāv idaṃ dvandvabhāvāc cordhvaṃ ca gacchataḥ | vyānaḥ samānaś caivobhau tiryag dvandvatvam ucyate ||
Nārada nói: Prāṇa và Apāna là một cặp đối đãi; chúng vận hành ngược chiều—một đi lên, một đi xuống. Cũng vậy, Vyāna và Samāna được nói là một cặp, chuyển động theo chiều ngang và lan tỏa ở phần trung tâm. Nhờ thế, các sinh khí trong thân được hiểu như những đôi bổ sung, biểu lộ trật tự cân bằng.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse frames the body’s life-functions as complementary dualities: prāṇa/apāna (upward vs. downward movement) and vyāna/samāna (pervading and balancing in the middle). Ethical and spiritual discipline is implied as learning harmony and order within oneself rather than being driven by inner oppositions.
Nārada is instructing by describing the inner physiology of the vital breaths (vāyus) in terms of dvandva (paired forces). The teaching shifts attention from external events to an inward, yogic understanding of how life is sustained through balanced movements.