Shloka 12
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
विहाय सर्वसंकल्पान् बुद्ध्या शारीरमानसान् | शनैर्निर्वाणमाप्रोति निरिन्धन इवानल:
vihāya sarvasaṅkalpān buddhyā śārīra-mānasān | śanair nirvāṇam āpnoti nirindhana ivānalaḥ ||
Bà-la-môn nói: Khi một người, nhờ trí tuệ phân biệt, từ bỏ mọi ý định và mọi cấu tạo của tư tưởng—những gì nương nơi thân và những gì khởi từ tâm—người ấy dần dần đạt đến sự tịch lặng và giải thoát, như ngọn lửa không còn nhiên liệu thì lụi tàn vào an bình.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that liberation-like peace arises from steadily relinquishing all saṅkalpas (intentional mental constructions)—both bodily-driven and purely mental—through buddhi (discernment). When craving and planning cease, the mind naturally cools, like a fire that goes out when no fuel is supplied.
A brāhmaṇa speaker is instructing the listener on an inner discipline: withdrawing support from bodily and mental impulses and letting agitation subside gradually. The image of a fuel-less fire conveys a process of quieting rather than a sudden external event.