Shloka 11
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
पजञ्चभूतगुणैहीनममूर्तिमदहेतुकम् । अगुणं गुणभोक्तारं यः पश्यति स मुच्यते
pañcabhūtaguṇair hīnam amūrtim adahetukam | aguṇaṁ guṇabhoktāraṁ yaḥ paśyati sa mucyate ||
Bà-la-môn nói: Ai thật sự thấy Tự Ngã là không mang các phẩm tính phát sinh từ năm đại—vô tướng, không do nguyên nhân vật chất nào tạo thành—nhưng cũng hiểu rằng do liên hệ với māyā mà nó dường như là kẻ thọ hưởng các guṇa, người ấy được giải thoát.
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Liberation comes from right vision: knowing the Self to be intrinsically formless and free from elemental qualities, while recognizing that its apparent enjoyment of guṇas is due to association with prakṛti/māyā. This discriminative knowledge dissolves identification with body-mind and ends bondage.
A brāhmaṇa speaker delivers a philosophical instruction within the Ashvamedhika Parva, emphasizing insight into the nature of the Self. The verse functions as a concise doctrinal point: the Self is beyond material attributes, yet seems to experience them—understanding this leads to release.