Shloka 24

Arjuna’s request to Krishna and the opening of the Kāśyapa–Brāhmaṇa mokṣa discourse (Āśvamedhika-parva 16)

Devanagari script

सम्भाषमाणमेकान्ते समासीनं च तै: सह । यद्च्छया च गच्छन्तमसक्त पवन यथा

Transliteration

sambhāṣamāṇam ekānte samāsīnaṃ ca taiḥ saha | yadṛcchayā ca gacchantam asaktaṃ pavanaṃ yathā ||

Translation

Vị bà-la-môn nói: “Ta đã thấy ông ấy trò chuyện riêng tư và ngồi cùng họ; lại cũng thấy ông ấy đi lại như tình cờ—không vướng mắc, như gió. Hạnh trạng ấy không hề bám víu vào bạn đồng hành, nơi chốn hay kết quả, cho thấy một tự do nội tâm không lệ thuộc hoàn cảnh.”

Word by Word

• सम्भाषमाणम्: speaking/conversing
• सम्भाषमाणम्: कर्म
• Type: Verb
• Root: सम्-भाष् (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एकान्ते: in private, in solitude
• एकान्ते: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: एकान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• समासीनम्: seated
• समासीनम्: कर्म
• Type: Verb
• Root: सम्-आस् (धातु)
• Form: क्त (भूतकृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• तैः: with them / by them
• तैः: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• सह: together with
• Type: Indeclinable
• Root: सह

• यदृच्छया: by chance, accidentally
• यदृच्छया: करण
• Type: Noun
• Root: यदृच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• गच्छन्तम्: going, walking
• गच्छन्तम्: कर्म
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• असक्तम्: unattached, not clinging
• असक्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: असक्त (प्रातिपदिक; नञ्-पूर्वक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पवनः: wind
• पवनः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: पवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यथा: as, like
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

Speaker

ब्राह्मण उवाच

Characters & Entities

• ब्राह्मण (speaker)
• पवन (wind, as simile)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the ethical ideal of asakti (non-attachment): one may speak, sit with others, or move about, yet remain inwardly free—like the wind that touches many places without being bound to any.

What is happening in the narrative?

A brāhmaṇa reports an observation of a person’s behavior: he is seen conversing privately and sitting with a group, and also wandering spontaneously. The point is to characterize him as unattached and unpossessive in his movements and associations.