Shloka 42
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
यश्न श्राद्धे कुरुते संगतानि न देवयानेन पथा स याति | स वै मुक्त: पिप्पलं बन्धनाद् वा स्वर्गाल्लोकाच्च्यवते श्राद्धमित्र:
yaḥ śrāddhe kurute saṅgatāni na devayānena pathā sa yāti | sa vai muktaḥ pippalaṁ bandhanād vā svargāl lokāc cyavate śrāddha-mitraḥ ||
Bhishma nói: Kẻ nào biến lễ śrāddha thành phương tiện kết giao—cho người ăn để cầu lấy tình thân—thì sau khi chết không thể đi theo con đường của chư thiên (devayāna). “Bằng hữu kết từ śrāddha” ấy sẽ rơi khỏi cõi trời, như quả pippala (aśvattha) khi đã lìa cuống thì rụng xuống. Lời dạy là: nghi lễ cúng tổ tiên phải được làm với tâm ý thanh tịnh và lòng kính ngưỡng, không phải để mặc cả xã hội hay kết mạng lưới vì tư lợi.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Śrāddha should be performed as a duty toward ancestors and as a sacred act, not as a tool for personal gain. When the motive becomes social leverage—making friends or alliances through feeding—its spiritual fruit is lost, and the performer is said to fall from heavenly merit rather than attain the devayāna.
In Bhishma’s instruction on dharma, he warns about improper motives in ritual acts. He uses a simile: just as a pippala fruit detaches from its stalk and falls, so a person who instrumentalizes śrāddha for friendship becomes separated from the merit that would support ascent to higher realms.