Shloka 343
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
अश्रृत्थस्थो3ग्निरित्येवमाह देवान् भृगूद्गवह | भुगुश्रेष्ठ॒ तदनन्तर देवराज इन्द्रके ऐरावतकी भाँति कोई विशालकाय गजराज देवताओंसे बोला--'अश्वत्थ अग्निरूप है'
aśvatthastho 'gnir ity evam āha devān bhṛgūdgvaha | bhṛguśreṣṭha tad-anantaraṃ devarāja indraḥ airāvataka iva viśālakāyo gajarājo devatābhyo 'bravīt— “aśvattho 'gnirūpaḥ” |
Bhīṣma nói: “Bấy giờ Bhṛgu, bậc tối thượng trong dòng họ mình, đã thưa với các chư thiên: ‘Lửa đang trú nơi cây aśvattha.’” Rồi Indra, vua của chư thần—oai nghi như Airāvata, chúa tể loài voi—lại nói với các thần linh, xác quyết: “Cây aśvattha mang bản tính của lửa.” Đoạn này nêu một sự đồng nhất thiêng liêng: một cây được tôn kính phải được đối đãi với sự dè dặt và kính sợ như đối với lửa, hàm ý tự chế về đạo hạnh và tỉnh thức nghi lễ trước những biểu tượng sống của thần tính.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse conveys a sacral identification: the aśvattha is to be regarded as embodying fire (Agni). Ethically, it encourages reverence and careful conduct toward sacred natural forms, treating them as bearers of divine power rather than mere objects.
Bhīṣma recounts a statement attributed to the Bhṛgu tradition about fire being ‘in’ the aśvattha. Indra then addresses the gods, reinforcing the same identification—presented with the imagery of a mighty elephant-lord—thereby authoritatively confirming the sacred status of the aśvattha.