Shloka 10
Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa
Praise of cow-gift and ghee-centered recitation
ऊर्जस्विन्य ऊर्जमेधाश्न यज्ञे गर्भोडमृतस्य जगतोअसस््य प्रतिष्ठा । क्षिते रोह: प्रवह: शश्व॒देव प्राजापत्या: सर्वमित्यर्थवादा:
bhīṣma uvāca | ūrjasvinyā ūrjamedhāś ca yajñe garbho 'mṛtasya jagato 'sya pratiṣṭhā | kṣite rohaḥ pravaḥ śaśvad eva prājāpatyāḥ sarvam ity arthavādāḥ |
Bhīṣma nói: “Bò vốn sung mãn sinh lực; chúng có sức mạnh và trí tuệ phân minh. Trong tế lễ, chúng là ‘tử cung’—nguồn phát sinh—của lễ vật cam lộ; và chính là chỗ nương tựa của thế gian này. Trên mặt đất, chúng làm nảy sinh sự tăng trưởng (nhờ sức bò đực trong việc canh tác), và duy trì dòng chảy cổ xưa, không gián đoạn của đời sống thế tục. Chúng là những người con gái của Prajāpati. Tất cả những lời ấy là những tuyên ngôn tán dương nhằm ca ngợi loài bò.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames the cow as a dharmic support of society and cosmic order: a source of sacrificial offerings, agricultural prosperity, and continuity of life. It also clarifies that such lines function as arthavāda—praise meant to encourage reverence and charitable gifting (go-dāna), rather than a standalone command.
In Anuśāsana Parva’s instruction on gifts and duties, Bhishma describes mantras/praise to be recited after performing go-dāna. He extols the cow’s role in yajña, sustenance, and social stability, linking her to Prajāpati to emphasize sacred status.