Shloka 64
Tilā-Dāna, Dīpa-Dāna, and Nitya-Jalapradāna
Yama–Brāhmaṇa Saṃvāda) | तिलदान-दीपदान-नित्यजलप्रदान (यम-ब्राह्मण संवाद
भीष्मजी कहते हैं--राजन्! इस प्रकार नक्षत्रोंक योगमें किये जानेवाले विविध वस्तुओंके दानका संक्षेपसे यहाँ वर्णन किया गया है। नारदजीने देवकीसे और देवकीजीने अपनी पुत्रवधुओंसे यह विषय सुनाया था ।।
bhīṣma uvāca—rājan! evaṃ nakṣatrayoge kriyamāṇānāṃ vividha-vastūnāṃ dānānāṃ saṃkṣepeṇa iha varṇanaṃ kṛtam. nāradena devakyāḥ sakāśāt, devakyā ca sva-putravadhu-bhyaḥ ayaṃ viṣayaḥ śrutaḥ. iti śrīmahābhārate anuśāsanaparvaṇi dānadharmaparvaṇi nakṣatrayogadānaṃ nāma catuḥṣaṣṭitamo ’dhyāyaḥ. iti dānadharmaparvaṇi nakṣatrayoga-sambandhī dāna-nāmakaḥ catuḥṣaṣṭitamo ’dhyāyaḥ samāptaḥ.
Bhishma nói: “Tâu Đại vương, tại đây đã trình bày ngắn gọn về nhiều loại bố thí cần thực hiện khi các nakṣatra-yoga (những sự hội hợp của chòm sao theo lịch trăng) xuất hiện. Giáo huấn này Nārada đã nghe từ Devakī, rồi Devakī lại truyền dạy cho các nàng dâu của mình. Như vậy kết thúc chương thứ sáu mươi tư của Anushasana Parva, trong phần về dharma của bố thí, mang tên ‘Bố thí liên hệ với nakṣatra-yoga’.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage functions as a concluding summary: it affirms that charitable giving (dāna) can be guided by nakṣatra-yogas (astral timings), and that the chapter has presented a concise catalogue of such gifts—framing dāna as a disciplined ethical practice aligned with traditional ritual calendars.
Bhishma closes the instruction to King Yudhishthira by stating that the topic—donations connected with nakṣatra-yogas—has been summarized, and he notes the lineage of transmission: Narada learned it from Devaki, who then taught it to her daughters-in-law. The colophon then marks the end of the chapter.