Shloka 61
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
परंतप युधिष्ठिर! जैसे सब प्राणी मेघके सहारे जीवन धारण करते हैं
bhīṣma uvāca | parantapa yudhiṣṭhira! yathā sarve prāṇino meghasya sahāreṇa jīvanaṃ dhārayanti, yathā pakṣiṇo mahā-vṛkṣasya āśrayaṃ labdhvā vasanti, tathā yathā rākṣasāḥ kuberaṃ devāś ca indraṃ āśritya jīvanaṃ dhārayanti, evam eva tava jīvati sarvā prajā tvatta eva svāṃ jīvikāṃ pravartayet, tava suhṛdaś ca bhrātṛ-bandhavaś ca tvayi eva avalambitā jīvanaṃ nirvaheyuḥ ||
Bhīṣma nói: “Hỡi Yudhiṣṭhira, bậc khuất phục quân thù! Như muôn loài duy trì sự sống nhờ mây mang mưa, như chim chóc trú ngụ dưới bóng cây đại thụ, và như Yakṣa cùng Rākṣasa nương tựa Kubera còn chư thiên nương tựa Indra để tồn tại—thì cũng vậy, khi con còn sống, hãy để toàn thể dân chúng mưu sinh nhờ nơi con; và bằng hữu thân thiết cùng bà con quyến thuộc, anh em và họ hàng của con cũng hãy sống nương tựa nơi con.” Đây là chương thứ sáu mươi mốt của phần Dāna-dharma trong Anuśāsana Parva của Mahābhārata.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s dharma is to be the sustaining support of society: like rain for creatures or a great tree for birds, the ruler must ensure the people’s livelihood and provide dependable protection and maintenance for friends and kin as well.
In the Anushasana Parva’s instruction on gifts and righteous conduct, Bhishma continues advising Yudhishthira on the duties of rulership, using cosmic and social analogies (clouds, tree, Kubera, Indra) to stress the king’s role as the central pillar of public welfare.