Shloka 25
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
वृद्धबालधन रक्ष्यमन्धस्य कृपणस्य च । न खाततपूर्व कुर्वीत न रुदन्ती धनं हरेत्
bhīṣma uvāca | vṛddhabāladhanaṁ rakṣyam andhasya kṛpaṇasya ca | na khātataḥ pūrvaṁ kurvīta na rudantī dhanaṁ haret |
Bhishma nói: Nhà vua phải bảo hộ tài sản của người già, trẻ nhỏ, kẻ mù lòa và người bần cùng. Khi hạn hán, dân chúng phải đào giếng, gắng gượng tưới tiêu mới làm ra được chút lương thực để sống, thì vua không được đặt sưu thuế hay trưng thu của cải của họ. Cũng không được lấy tài sản của người phụ nữ đang khóc trong cơn khốn quẫn. Nguồn thu của bậc trị vì tuyệt đối không được xây trên việc săn mồi những kẻ yếu đuối hay những người đã bị tai ương nghiền nát.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s duty is protective, not predatory: he must safeguard the property of the vulnerable (elderly, children, blind, destitute) and refrain from extracting revenue from those suffering calamity—especially those barely surviving drought or a woman in distress.
In Bhishma’s instruction on kingship (rājadharma) during the Anushasana Parva, he lays down specific limits on royal taxation and appropriation, emphasizing compassion and justice toward subjects facing hardship.