Shloka 21
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
यो रक्षिभ्य: सम्प्रदाय राजा राष्ट्र विलुम्पति । यज्ञे राष्ट्रादू धनं तस्मादानयध्वमिति ब्रुवन्
yo rakṣibhyaḥ sampradāya rājā rāṣṭraṃ vilumpati | yajñe rāṣṭrād dhanaṃ tasmād ānayadhvam iti bruvan |
Bhishma nói: Vị vua nào giao việc cho lính canh và quan lại rồi lại đi cướp bóc chính quốc độ của mình, lại truyền cho thuộc hạ rằng: “Hãy mang tiền của từ trong nước về để làm tế lễ,” thì kẻ ấy đã nhân danh yajña mà cướp đoạt thần dân. Và khi ông ta cử hành tế lễ bằng của cải bị vơ vét một cách tàn nhẫn, do đe dọa và cưỡng bức theo lệnh mình, thì lễ tế ấy không được bậc hiền lương và người sáng suốt tán dương. Nghi lễ trở nên ô uế về đạo đức vì được nuôi bằng áp bức chứ không phải bằng phương tiện chính đáng.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A religious act (yajña) does not become meritorious merely by its outward ritual form; its moral legitimacy depends on the means by which it is funded. Wealth taken by coercion from subjects corrupts the sacrifice, and the wise do not praise such a rite.
Bhishma criticizes a ruler who orders officials to collect money from the kingdom under the pretext of performing a sacrifice. The verse condemns the king’s exploitation of subjects and states that sacrifices performed with such forcibly extracted wealth are not approved by noble persons.