Shloka 66

अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः

Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission

Devanagari script

तत एनमुपाजग्मुरमात्या: सपुरोहिता: । बलस्था गणिकायुक्ता: सर्वा: प्रकृतयस्तथा,तदनन्तर उनके पीछे-पीछे मन्त्री, पुरोहित, सेनापति, नर्तकियाँ तथा समस्त प्रजावर्गके लोग चले

Transliteration

tata enam upājagmur amātyāḥ sapurohitāḥ | balasthā gaṇikāyuktāḥ sarvāḥ prakṛtayas tathā ||

Translation

Bhishma nói: Rồi sau đó, các đại thần cùng vị tế sư hoàng gia, vị thống lĩnh quân đội, các kỹ nữ và tùy tùng, cùng toàn thể các tầng lớp dân chúng trong nước, đều nối nhau đi theo phía sau ngài một cách trật tự.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• एनम्: him
• एनम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• उपाजग्मुः: approached, came near
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: Perfect, Third, Plural, Parasmaipada

• अमात्याः: ministers
• अमात्याः: Karta
• Type: Noun
• Root: अमात्य
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• सपुरोहिताः: together with the priests
• सपुरोहिताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: पुरोहित
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• बलस्थाः: commanders/men stationed with the army
• बलस्थाः: Karta
• Type: Noun
• Root: बलस्थ
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• गणिकायुक्ताः: accompanied by courtesans/dancers
• गणिकायुक्ताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: गणिकायुक्त
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• प्रकृतयः: subjects, people (of the realm)
• प्रकृतयः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रकृति
• Form: Feminine, Nominative, Plural

• तथा: also, likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma (speaker)
• amātyāḥ (ministers)
• purohita (royal priest)
• bala (army/forces)
• gaṇikāḥ (courtesans/performers)
• prakṛtayaḥ (subjects/estates of the realm)