Shloka 48
अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission
श्रान्तावपि हि कृच्छेण रथमेनं समूहतु: । न चैतयोविंकारं वै ददर्श भूगुनन्दन:,'ये इतने थके होनेपर भी कष्ट उठाकर इस रथको खींचे जा रहे हैं। भूगुनन्दन च्यवन अभीतक इनमें कोई विकार नहीं देख सके हैं"
śrāntāv api hi kṛcchreṇa ratham enaṃ samūhatuḥ | na caitayor vikāraṃ vai dadarśa bhṛgunandanaḥ ||
Bhīṣma nói: “Dẫu đã mệt lả, hai người ấy vẫn gắng gượng hết sức mà tiếp tục kéo cỗ xe đi. Thế nhưng Cyavana, hậu duệ của dòng Bhṛgu, vẫn không nhận ra nơi họ một dấu hiệu nào của sự dao động hay rối loạn—đó là bằng chứng cho sức chịu đựng kiên định và ý chí kỷ luật ngay giữa cảnh gian nan.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True discipline is shown when hardship does not produce visible agitation or moral wavering; endurance and self-control are ethical strengths that support dharma.
Two individuals, though fatigued, keep dragging a chariot with great effort; the sage Cyavana (called Bhṛgunandana) observes them and notices no outward sign of distress or loss of composure.