Shloka 5
Cyavana’s Yogic Display and Kuśika’s Recognition of Tapas (च्यवन-योगप्रभावः कुशिकस्य तपःप्रशंसा च)
तत्पश्चात् राजा नहुष बोले--द्विजश्रेष्ठ! बताइये, मैं आपका कौन-सा प्रिय कार्य करूँ? भगवन्! आपकी आज्ञासे कितना ही कठिन कार्य क्यों न हो, मैं सब पूरा करूँगा ।।
cyavana uvāca | śrameṇa mahatā yuktāḥ kaivartā matsyajīvinaḥ | mama mūlyaṃ prayacchaibhyo matsyānāṃ vikrayaiḥ saha ||
Sau đó, vua Nahuṣa nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, xin hãy cho ta biết ta nên làm việc gì khiến ngài vừa lòng. Bạch tôn giả, theo mệnh lệnh của ngài, dù việc ấy khó đến đâu, ta cũng sẽ hoàn thành.” Cyavana đáp: “Tâu Đại vương, những Kaivarta này—những người đánh cá sống bằng nghề bắt cá—đã phải nhọc công rất lớn mới kéo được ta ra khỏi lưới của họ. Vì vậy, xin Đại vương hãy trả cho họ cả phần giá trị của ta nữa, cùng với tiền thu được từ việc bán những con cá này.”
च्यवन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical kingship: labor deserves fair compensation. Even when an extraordinary person is involved, the ordinary workers who exerted themselves must be paid their due, reinforcing dharma as justice toward those of lower social power.
After King Nahuṣa offers to fulfill Cyavana’s wish, Cyavana points to the fishermen who hauled him up in their net with great effort and instructs the king to pay them—not only for the fish they caught but also an additional ‘price’ for having recovered him.