Shloka 40
Cyavana’s Yogic Display and Kuśika’s Recognition of Tapas (च्यवन-योगप्रभावः कुशिकस्य तपःप्रशंसा च)
Devanagari script
भीष्म उवाच ततस्तस्य प्रभावात् ते महर्षेर्भावितात्मन: । निषादास्तेन वाक्येन सह मत्स्यैर्दिवं ययु:
Translation
Bhīṣma nói: “Hỡi Bhārata! Sau đó, nhờ uy lực của đại hiền triết Cyavana, bậc có tâm hồn thanh tịnh, vừa khi lời ấy được thốt ra, những người Niṣāda (dân chài, người chèo thuyền) đã cùng các con cá ấy đi lên cõi trời.”
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तस्यof him/of that (sage)
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
प्रभावात्from (his) power/influence
प्रभावात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रभाव
FormMasculine, Ablative, Singular
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
महर्षेःof the great sage
महर्षेः:
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Genitive, Singular
भावितात्मनःof the purified/self-controlled one
भावितात्मनः:
TypeAdjective
Rootभावितात्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
निषादाःthe fishermen (Nishadas)
निषादाः:
Karta
TypeNoun
Rootनिषाद
FormMasculine, Nominative, Plural
तेनby that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
वाक्येनby the statement/words
वाक्येन:
Karana
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
मत्स्यैःwith the fishes
मत्स्यैः:
TypeNoun
Rootमत्स्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
दिवम्to heaven
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (दिव)
FormFeminine, Accusative, Singular
ययुःwent
ययुः:
TypeVerb
Rootया
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes