Shloka 12
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
युधिछिर उवाच क्षेत्रजं केचिदेवाहुः सुतं केचित्तु शुक्रजम् । तुल्यावेतौ सुतौ कस्य सन्मे ब्रूहि पितामह
Yudhiṣṭhira uvāca: kṣetrajñaṁ kecid evāhuḥ sutaṁ kecit tu śukrajam | tulyāv etau sutau kasya san me brūhi pitāmaha ||
Yudhiṣṭhira thưa: “Thưa ông nội, có người nói con là ‘kṣetraja’—đứa con ‘sinh từ ruộng’ tức sinh từ bụng người vợ; lại có người khẳng định chỉ ‘retaja’—đứa con ‘sinh từ hạt giống’, do tinh dịch của người đàn ông—mới thật là con. Hai loại con ấy có địa vị ngang nhau chăng? Theo lẽ phải, mỗi đứa thuộc về ai? Xin ông nói cho con rõ.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma inquiry into the basis of sonship: whether social-legal fatherhood is grounded in the wife’s ‘field’ (marital womb) or in biological ‘seed’ (semen). It sets up an ethical discussion about legitimacy, rights, and responsibility—who is entitled to claim the child and who must uphold duties toward him.
In Anuśāsana Parva, Yudhiṣṭhira seeks Bhīṣma’s authoritative guidance on dharma. Here he asks a pointed question about competing definitions of a ‘son’—kṣetrajā (field-born) and śukrajā (seed-born)—and requests a clear ruling on their equivalence and rightful affiliation.